اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 429 |
| تعداد مقالات | 3,546 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,445,269 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,710,811 |
نشانه شناسی قصیده «یوم الجلاء» اثر هاشم الرفاعی بر مبنای الگوی مایکل ریفاتر | ||
| لسان مبین | ||
| دوره 17، شماره 62، دی 1404، صفحه 119-145 اصل مقاله (1.92 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30479/lm.2025.20814.3778 | ||
| نویسندگان | ||
| نجمه رمضانی1؛ ریحانه ملازاده* 2؛ فاطمه اکبری زاده3 | ||
| 1کارشناس ارشد، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران | ||
| 2عضو هیأت علمی دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران | ||
| 3عضو هیأت علمی گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه الزهرا | ||
| تاریخ دریافت: 31 شهریور 1403، تاریخ بازنگری: 29 دی 1403، تاریخ پذیرش: 06 بهمن 1403 | ||
| چکیده | ||
| پژوهش میانرشتهای ادبیات در بستر علم زبانشناسی و نشانهشناسی به خوانش لایههای دلالتی متون میانجامد که از میان راهبردهای نوین نقد شعر، الگوی نشانهشناسی مایکل ریفاتر بسیار کارآمد است. این الگو، خواننده محور بوده و بنای آن بر بازتاب و توانش ادبی خواننده استوار است. نشانههای متن در تعامل با خواننده و نشانههای درون متنی شعر در پیوستار معنایی با خوانش اکتشافی و پسکنشانه قابل دریافت است. جستار حاضر به قصیده شاعر مصری - هاشم الرفاعی - با عنوان «یوم الجلاء» میکوشد به روش توصیفی-تحلیلی با تکیه بر الگوی نشانهشناسی ریفاتر، بنیان و خوشههای معنایی متن را بررسی کند. از اینرو برای کشف معانی پنهان شعر، ابتدا با خوانش اکتشافی به فهم معنای ظاهری و سپس با خوانش پسکنشانه، دلالتهای زبان شعری بازنمایی میشود تا با واکاوی انباشتها و منظومههای توصیفی، به هیپوگرام و ماتریس ساختاری قصیده دست یافته و مقصود شاعر از سرودن این قصیده تبیین گردد. نتایج نشان میدهد پنج انباشت «گذر زمان، پایداری و اتحاد هممیهنان، بیگانگان، ملت عرب و کشور مصر» معنابنهای اصلی قصیده، و سه منظومه توصیفی «روز عقب نشینی، نفرت و خشم علیه دشمنان و وضعیت سیاسی» گستره فکری شاعر را نمایان میسازند. هیپوگرامهای قصیده با محوریت نوید شادی و پیروزی پس از تحمل سختی و استعمار بیگانگان بیان شده است. طبق ماتریس ساختاری در ابتدا غلبه بر دشمنان بشارت داده شده و در ادامه با تأکید بر ابراز ذلت و عذاب مصریان از سلطهجویی بیگانگان، از ظهور انقلابهای مردمی صحبت کرده و در پایان به شادمانی زمان پیروزی اشاره میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خوانش اکتشافی؛ خوانش پسکنشانه؛ مایکل ریفاتر؛ نشانهشناسی؛ هاشم الرفاعی | ||
| موضوعات | ||
| پژوهشهای زبانشناسی کاربردی در حوزه زبان عربی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Semiotics of The Ode Titled "Evacuation Day" By Hashem Al-Rifa'i Based on The Model of Michael Riffateere | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Najmeh Ramezani1؛ reyhaneh mollazadeh2؛ فاطمه Akbarizadeh3 | ||
| 1MA, Faculty of Literature, Al-Zahra University, Tehran, Iran | ||
| 2Department of Arabic Literature, Faculty of Literature.Alzahra University, Tehran.Iran | ||
| 3alzahra university Department of Arabic Literature, Faculty of Literature.Alzahra University, Tehran.Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Interdisciplinary research of literature in the context of linguistics and semiotics leads to the reading of the connotation layers of texts, which among the modern strategies of poetry criticism, the semiotics model of Michael Riffateere is so effective. It is reader-oriented and grounded based on the reader's view. The signs of the text and the intra-textual signs of the poem are perceived in the semantic continuum, and the meanings are analyzed by exploratory and retroactive reading. This thesis tries to investigate the ode "Evacuation Day" semantic clusters and foundations using the descriptive-analytical method and relying on the pattern of the semiotics of Rifatterre. Therefore, he implications of the poetic language are represented by exploratory reading, understanding the apparent meaning, and by retroactive reading, so that the hypogram, structural matrix of the ode. Results suggest five accumulations "the passage of time, stability and unity of compatriot, foreigners, the Arab nation and Egypt" shows the main meaning of the ode, and three descriptive poems «the day of withdrawal, hatred, and anger against the enemies«, and the political situation depicts the mind-space of the poet. Its hypogram is expressed with centered- the promise of happiness and victory after enduring hardship, and alien colonization. According to the structural matrix, victory against enemies is promised, and in the following, by emphasizing the expression of humiliation and torment of the Egyptians, this thesis shows the domination of aliens and popular revolt, at last, implies the happiness. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Exploratory Reading, Retroactive Reading, Michael Riffateere, Semiotics, Hashem al-Rifai | ||
| مراجع | ||
|
- الأحمر، فیصل. (2010م). معجم السیمیائیات. بیروت: مطابع الدار العربیة للعلوم.
- انصاری، نرگس. (1398ش). «نشانهشناسی قصیدة الصامدون اثر عبدالقدوس العاملی با تکیه بر رویکرد مایکل ریفاتر». نقد ادب معاصر عربی. ش 21. صص 231-207.
https://doi.org/10.22034/mcal.2021.13300.1973
- ایلگتون، تری. (1368ش). پیشدرآمدی بر نظریة ادبی. تهران: مرکز.
- بارت، رولان. (1397ش). مبانی نشانهشناسی. ترجمة صادق رشیدی و فرزانه دوستی. تهران: علمی و فرهنگی.
- برکت، بهزاد و طیبه افتخاری. (1389ش). «نشانهشناسی شعر کاربست نظریۀ مایکل ریفاتر بر شعرای مرز پر گهر فروغ فرخزاد». پژوهشهای زبان و ادبیات تطبیقی. س 1. ش 21. صص 109-130.
- بریغش، محمدحسن. (1985م). دیوان هاشم الرفاعی مجموعة الکاملة. الأردن: مکتبة المنار.
- بنگراد، سعید. (2011م). السیمیائیات مفاهیمها و تطبیقها. سوریه: دار الحوار.
- پاینده، حسین. (1397ش). نظریه و نقد ادبی: درسنامهای میانرشتهای. ج 2. چ 1. تهران: سمت.
- تنها، فاطمه و دیگران. (1400ش). «خوانش نشانهشناسی قصیدة رحلة ثانیة لجلجامش جواد الخطاب براساس دیدگاه ریفاتر». لسان مبین. ش 43. صص 1-21.
- جواری، محمدحسین و احد حمیدی کندول. (1386ش). «سیر نظریههای ادبی معطوف به خواننده در قرن بیستم». ادب پژوهی. ش 3. صص 143-176.
- چندلر، دانیل. (1386ش). مبانی نشانهشناسی. ترجمة مهدی پارسا، تهران: سوره مهر.
- حدوی، جمیل. (2008م). نظریات القراءة أو التلقی. قاهره: دار العلم.
- خضری، علی. (1397ش). «بررسی تعهد ادبی در شعر هاشم الرفاعی». پژوهشنامة ادب غنایی. س ۱۶. ش 31. صص 29-46. https://doi.org/10.22111/jllr.2019.4386
- دینه سن، آنه ماری. (1380ش). درآمدی بر نشانهشناسی. ترجمة مظفر قهرمان. آبادان: پرسش.
- سلدن، رامان. (1372ش). راهنمای نظریة ادبی معاصر. ترجمة عباس مخبر. تهران: هما.
- سلطانیزاده، علی؛ علیرضا اسدی، و علیرضا شکوهی. (1398ش). «متن پنهان (همزاد عاشقان 3) با تلفیق رویکرد بینامتنیت ژرار ژنت و مایکل ریفاتر». ویژهنامة فرهنگستان ادبیات انقلاب اسلامی. ش 5. صص 67-100.
- سوسور، فردیناندو و دیگران. (1378). درسهای زبانشناسی همگانی. ترجمۀ نازیلا خلخالی. تهران: فرزان روز.
- الصقر، غصابمنصور. (2018م). الأبعاد التداولیة للعلامات السیمیائیة اللسانیة. الأردن: عالم الکتب الحدیث.
- صیادانی، علی؛ پرویز احمدزاده هوچ، و عاطفه رحمانی. (1401ش). «کاربست الگوی نشانهشناسی کارکردی، دلالتی و منطقی پییرگیرو در تحلیل شعر بشریالبستانی مطالعۀ موردی قصیدة قصیدة العراق». لسان مبین. ش 48. صص 65-83. https://doi.org/10.30479/lm.2022.16438.3321
- کاظمی، فاطمه و علیرضا حسینی. (1402ش). «تحلیل نشانهشناسی قصیدة «انشودة المطر» بدرشاکرالسیاب بر مبنای نظریة ریفاتر». لسان مبین. ش 55. صص 64-85.
https://doi.org/10.30479/lm.2023.18739.3540
- کاکائی، سوسن. (1394ش). بررسی جلوههای مقاومت و پایداری در دیوان هاشم الرفاعی. پایاننامة کارشناسیارشد. دانشگاه رازی.
- کالر، جاناتان. (1390ش). در جستجوی نشانهها. ترجمة لیلا صادقی و تینا امرالهی. تهران: علم.
- گیب، هامیلتون. (1366ش). ادبیات نوین عرب. ترجمة یعقوب آژند. تهران: اطلاعات.
- ملپس، سایمن و پاول ویک. (1394ش). نظریة انتقادی. ترجمة گلناز سرکارفرشی. تهران: سمت.
- المناصرة، عزالدین. (2008م). السیمیائیة الأصول: القواعد والتاریخ. الأردن: دار مجدلاوی.
- منجری، محمدعلی. (1399ش). «تطبیق منهج السیمیائیة عند ریفاتیر فی إعادة القراءة لقصیدة العبور الی المنفی لعدنان صائغ». إضائات نقدیة.10(39): 133-151.
- منصورکیائی، نصرتاله. (1391ش). ترجمه و شرح ادبی موضوعیِ ۱۵۴ بیت از دیوان هاشم الرفاعی. پایاننامة کارشناسیارشد. دانشکدۀ ادبیات. دانشگاه آزاد اسلامی.
- موران، برنا. (1389ش). نظریههای ادبیات و نقد. ترجمة ناصر دوران. تهران: نگاه.
- ناجیغیبش، علی. (1401ش). نمادگرایی در شعر هاشم الرفاعی. پایاننامة کارشناسیارشد. دانشکدة ادبیات. دانشگاه ایلام.
- نبیلو، علیرضا. (1390ش). «کاربرد نشانهشناسی مایکلریفاتر در تحلیل شعر ققنوس نیما». پژوهشهای زبان شناختی در زبانشناختی خارجی. ش 2. صص 81-94.
- هارلند، ریچارد. (1382ش). درآمدی تاریخی بر نظریة ادبی از افلاطون تا بارت. ترجمة علی معصومی و همکاران، تهران: چشمه.
-Riffaterre, Michael.(1978). Semiotics of Poetry. Bloomington: Indiana University Press.
- Riffaterre, Michael. (1984).Text Production. New York: Columbia University Press.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 145 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 107 |
||