اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 426 |
| تعداد مقالات | 3,504 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,309,766 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,622,145 |
مبانی و مصادیق حریم در شهر ایرانی-اسلامی از منظر حقوق اسلامی | ||
| اندیشه راهبردی شهرسازی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 14 دی 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله مستخرج از رساله دکتری | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30479/ust.2026.22628.1214 | ||
| نویسندگان | ||
| محیا حسنی مرند؛ اصغر مولائی* ؛ معصومه آیشم | ||
| گروه معماری و شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 11 شهریور 1404، تاریخ بازنگری: 19 آبان 1404، تاریخ پذیرش: 09 دی 1404 | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: مفهوم حریم همواره در زندگی انسانها چندبعدی بوده و درک صحیح آن به حفاظت از حقوق افراد و ترویج ارزشهای اخلاقی و اجتماعی در جامعه اسلامی کمک میکند. احکام اسلامی نیزکه بیانگر طریقه مناسب بروز حقوق اسلامی هستند، نقش مهمی در مدیریت و برنامهریزی شهرهای ایرانی-اسلامی دارند و ارتباط حریم ذهنی را با دنیای عینی برقرار میکنند. از همینحیث انتظار میرود شهر ایرانی-اسلامی بهمنظور فراهم کردن بسترِ کمالِ شهروندان، حریم را توامان در ابعاد فیزیکی و ذهنی آن مدنظر قرار دهد. بنابراین در مطالعه حاضر به تبیین جایگاه و الزامات حقوق اسلامی بهعنوان یک اصل اساسی در مواجهه با مفهوم حریم در شهر ایرانی-اسلامی پرداخته میشود. هدف پژوهش: این پژوهش با هدف تبیین مبانی و مصادیق حریم در شهر، شناخت الزامات احکام اسلامی و قواعد حاکم بر حریم، در شهر اسلامی-ایرانی انجام میشود. روششناسی: مطالعات با رویکردی کیفی و روشی توصیفی-تحلیلی صورت میپذیرند. دادههای موردِاستفاده از روش کتابخانهای، اسنادی و عکسبرداری حاصل شدهاند. بهمنظور افزایش روایی و پایایی یافتهها، دستهبندیهای انجامشده در ارتباط با حقوق چهارگانه و مؤلفههای شهرسازی، با بازبینی تعدادی از اساتید و خبرگان حوزه فقه شهری و شهرسازی اسلامی مورد تأیید قرار گرفتهاند. یافتهها و بحث: حقوق اسلامی حاکم بر مفهوم حریم در چهار دسته حقالله، حقالنفس، حقالناس و حق به محیط زیست قابل مطالعه هستند. احکام اعتباری آنها که تحت عنوان مولفههای شهرسازی نام برده میشوند، در ابعاد کالبدی، منظر، فرهنگی-اجتماعی-اقتصادی، کاربری، طبیعی، دسترسی و مدیریتی-سیاسی هستند. نتیجهگیری: الزامات احکام ثابت در مواجهه با مفهوم حریم در الزامات اجتماعی (حرایم شخصی (فرد)، خانوادگی، همسایگی و محلهای)، کاربری (حرایم کاربریهای مسکونی و مذهبی)، فرهنگی (حرایم فرهنگی از جمله سنن و ارزشهای معنوی افراد)، کالبدی-فضایی (حرایم راهها، معابر و...)، طبیعی (حرایم درختان، حیوانات و...)، منظر شهری (حرایم آسمان، زمین و...)، اقتصادی (اموال مسلمانان) و حرایم مدیریتی-حقوقی دستهبندی شده و در مطالعات شهر اسلامی-ایرانی به عنوان رویکرد کلی مطالعات قابل استفاده هستند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حریم؛ شهر ایرانی-اسلامی؛ حقوق اسلامی؛ شهرسازی اسلامی؛ احکام ثابت؛ احکام اعتباری | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Principles and Manifestations of Harim in the Iranian-Islamic City: An Islamic Law Perspective | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mahya Hassani Marand؛ Asghar Molaei؛ Masoumeh Ayashm | ||
| , Faculty of Architecture and Urban Planning, Tabriz Islamic Arts University, Tabriz, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| IIntroduction: In Islamic cities, Harim is a fundamental concept within jurisprudence and culture, spanning private, public, and social realms. These Harims protect individual rights and promote moral and social values within the Islamic community, ensuring daily interactions reflect dignity, respect, and responsibility. Islamic rulings provide the main framework for governing and planning Iranian-Islamic cities, guiding scholarly inquiry across diverse urban disciplines, including architecture, planning, sociology, and public policy. They articulate comprehensive principles and laws related to worship, social relations, culture, economy, environment, and legal matters, with a clear emphasis on human happiness and the realization of human perfection as the ultimate aim. This aspirational goal is achieved through proper connections with the source of existence—the human being, nature, and other people—connections that may appear as tangible boundaries or remain invisible within architectural arrangements, textual codes, or ritual practices. Attention to neighborliness, equality, brotherhood, confidentiality, and other boundary-related aspects demonstrates how city life is shaped by moral and spiritual considerations, even in routine interactions such as street etiquette, public behavior, and community collaboration. The significance of Harim rests on two main objectives: first, to build a solid foundation for citizens’ growth and flourishing within Islamic cities; second, to recognize the broad scope of Harim, from the home (the most private space) to the entire city, addressed through both objective and subjective dimensions rooted in human existence. Urban planning and management in Iranian-Islamic cities aim to support citizens’ growth and well-being through laws and regulations, carefully considering spatial, functional, environmental, socio-cultural, economic, ownership, and legal aspects, while incorporating ethical guidelines and spiritual values. Conversely, examining Harim as a physical concept while ignoring its subjective and spiritual dimensions and meaning, reducing it to merely architectural or normative concepts, and potentially distorting humanity’s existential and divine aspects. Therefore, a thoughtful and nuanced exploration of Harim in Iranian-Islamic urban contexts is essential to safeguard human rights and dignity within urban spaces and architecture, while honoring the divine essence of humanity that underpins urban life and collective well-being. The Purpose of the Research: The main objective of this research is to understand the requirements of Islamic rulings and the rules governing Harim in an Islamic city, as well as to clarify their foundations and examples. Methodology: The main approach of this research is qualitative, conducted using a descriptive-analytical method. Studies are carried out through various methods, including content analysis, jurisprudential analysis, inferential reasoning, and rational argumentation. The data were obtained through library research, documentary analysis, and field observations Findings and Discussion: Harim, as one of the key concepts in the design and organization of urban spaces, play an important role in preserving the cultural and social identity of cities. According to Islamic teachings and principles of Iranian architecture, the rights associated with Harim are related not only to the physical aspects of the city but also to the social and spiritual relationships of its inhabitants. Generally, these rights are recognized under unchangeable rules and the components of urban planning known as credit-based rules. Unchangeable rules include the right to God, the right to oneself, the right to others, and the right to the environment. The right to God can be categorized under credit rules in terms of physical, visual, cultural-social, functional, natural, and economic dimensions. The right to oneself includes physical, visual, cultural-social, functional, accessibility, and natural dimensions; the right to others includes physical, visual, cultural-social, economic, managerial-political, functional, accessibility, and natural dimensions; and the right to the environment includes natural and economic dimensions. It is important to note that all these aspects are interconnected and generally fall under the categories of other fixed rulings. Conclusion: The requirements of unchangeable rules and Islamic rights in relation to the concept of Harim can be categorized in social obligations (personal (individual), familial, neighborhood, and community Harim as the smallest unit of collective life), functional (Harim of residential and religious uses (mosques as a key element in Islam)), cultural (cultural Harims including customs, traditions, and spiritual values of individuals), physical-spatial (roads and pathways, houses, and the structure of mosques), natural (Harims of streams, trees, seas, and animals), urban landscape (Harims of the wells, sky, land, types of architectural facades, and religious buildings), economic (the property of Muslims), and managerial-legal. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Harim, Iranian-Islamic City, Islamic Rights, Islamic Urbanism, Unchangeable Rule, Credit Rules | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 7 |
||