اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 426 |
| تعداد مقالات | 3,504 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,310,286 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,622,286 |
تبارشناسی و اعتبارسنجی حدیث مناهی النبی (ص) | ||
| مطالعات فهم حدیث | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 14 دی 1404 | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30479/mfh.2026.22577.2508 | ||
| نویسندگان | ||
| سارا خدری کیارسی* 1؛ سید مهدی لطفی2 | ||
| 1دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه اصفهان، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه اصفهان، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 07 شهریور 1404، تاریخ بازنگری: 01 دی 1404، تاریخ پذیرش: 27 آبان 1404 | ||
| چکیده | ||
| حدیث مناهیالنبی (ص) از جمله احادیث طوال است که در منابع روایی شیعه و اهل سنت بازتاب یافته است. در میان محدثان امامی، صدوق محدث قرن چهارم هجری نخستین کسی است که این روایت را در آثار خود نقل کرده است. با توجه به چالشهای جدی در زمینه اصالت و اعتبار احادیث طوال، بررسی هویت تاریخی و اعتبار روایی این حدیث ضرورت دارد. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی به کشف اصالت و بررسی ساختار روایت پرداخته است. یافتهها نشان میدهد که متن کنونی حدیث از دو بخش عمده تشکیل شده است؛ بخشی با ساختار نهیگونه که با احادیث منقول در المنهیات ترمذی و بخشی دیگر با ساختار خطبهای که در مسند حارث بن ابی اسامه نقل شده است، قرابت دارد. هر دو منبع یاد شده متعلق به قرن سوم هجری هستند. بر این اساس به نظر میرسد روایت موجود تلفیقی از دو منبع نام برده است که با تغییرات و دخل و تصرفهای بعدی همراه شده و این امر اعتبار سندی و اصالت متنی آن را مخدوش کرده است. افزون بر این، بررسی اسناد نشان میدهد که به دلیل ضعف راویان آن و فقدان پشتوانه در دیگر مصادر امامی، از اعتبار سندی کافی برخوردار نیست. با این همه مضامین اخلاقی و تربیتی آن موجب ماندگاری و استمرار حضورش در میراث حدیثی فریقین شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| روایت مناهی النبی؛ تبارشناسی روایات؛ اعتبارسنجی روایات؛ میراث حدیثی فریقین | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Genealogy and Authentication of the Ḥadīth of Manāhī al-Nabī (PBUH) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Sara Khedri Kiarsi1؛ Seyyed Mahdi Lotfi2 | ||
| 1PhD in Quran and Hadith Sciences, University of Isfahan, Iran. | ||
| 2Associate Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, University of Isfahan, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The ḥadīth of Manāhī al-Nabī (PBUH) is among the long narrations that have appeared in both Shia and Sunni ḥadīth sources. Among Imami traditionists, al-Ṣadūq, the 4th-century AH scholar, is the first to transmit this narration in his works. Given the serious challenges surrounding the authenticity and reliability of long narrations, examining the historical identity and narrational validity of this ḥadīth is necessary. The present study, using a descriptive-analytical method, explores the authenticity and narrative structure of the report. The findings show that the current text of the ḥadīth consists of two major parts: one section with a prohibitive structure, which closely parallels the narrations transmitted in al-Manāhiyyāt of al-Tirmidhī; and another section with a sermon-like structure, resembling the version found in the Musnad of Ḥārith b. Abī Usāma. Both of these sources date back to the 3rd century AH. Accordingly, it appears that the extant narration is a combination of these two sources, accompanied by later alterations and interpolations, which undermines both its textual authenticity and its chain of transmission. Furthermore, an examination of the isnāds shows that due to the weakness of its transmitters and the lack of corroboration in other Imami sources, it does not possess sufficient narrational reliability. Nevertheless, its moral and educational themes have contributed to its preservation and continued presence within the ḥadīth heritage of both traditions. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| The Ḥadīth of Manāhī al-Nabī, Genealogy of Hadith Narrations, Authenticity Assessment of Hadith, The Hadith Heritage of Both Traditions (Sunni and Shia) | ||
| مراجع | ||
|
ابنابیاسامه، حارث، مسند الحارث: بغیة الباحث عن زوائد مسند الحارث، مدینه، مرکز خدمة السنة والسیرة النبویه، 1413ق.
ابنابیشیبه، ابوبکر، المصنف فی الأحادیث و الآثار، محقق: کمال یوسف الحوت، ریاض، مکتبةالرشد، 1409ق.
ابنجوزی، عبدالرحمنبنعلی، الموضوعات، مدینه، المکتبة السلفیة، 1386ق.
ابنحبان، محمد، صحیح ابنحبان، محقق: شعیب الأرنؤوط، بیروت، مؤسسة الرسالة، چاپ دوم، 1414ق.
ابنحجاج قشیری، مسلم، صحیح مسلم، محقق: محمدفؤاد عبدالباقی، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، بیتا.
ابنحجر عسقلانی، أحمدبنعلی، التلخیص الحبیر فی تخریج أحادیث الرافعی الکبیر، بیجا، دارالکتب العلمیة، 1419ق.
ابنحجر عسقلانی، احمدبنعلی، المطالب العالیه بِزوائِد لمسانید الثّمانِیة، بیجا، دارالعاصمة، بیتا.
ابنحنبل، احمد، مسند الإمام أحمدبنحنبل، محقق: شعیب الأرنؤوط و عادل مرشد، بیجا، مؤسسة الرساله، 1421ق.
ابنداود حلی، حسنبنعلی، الرجال، تهران، دانشگاه تهران، 1342ش.
ابنسلام، قاسم، غریب الحدیث، محقق: محمد عبدالمعیدخان، حیدرآباد، مطبعة دائرةالمعارف العثمانیة، 1384ق.
ابنعدی، أبوأحمد، الکامل فی ضعفاء الرجال، تحقیق: عادل أحمد عبدالموجود و علیمحمد معوض، بیروت، الکتب العلمیة، 1418ق.
ابنماجه، أبوعبدالله، سنن ابنماجه، تحقیق: محمدفؤاد عبدالباقی، بیجا، دار إحیاء الکتب العربیة، بیتا.
اصفهانی، أحمدبنعبدالله، حلیة الأولیاء و طبقات الأصفیاء، مصر، مطبعة السعادة، 1394ق.
اکرمی، موسی، و زلیخا اژدریان شاد. "تبارشناسی از نیچه تا فوکو". روششناسی علوم انسانی 18، 70(1391ش): 7-32.
انصاری، حسن. «مشکل احادیث طوال». سایت بررسیهای تاریخی، 1398ش.
بخاری، محمدبناسماعیل، صحیح البخاری، محقق: محمدزهیربنناصر الناصر، بیجا، دار طوق النجاة، بیتا.
بروجردی، حسن، جامع أحادیث الشیعة فی أحکام الشریعة، قم، الصحف، 1415ق.
بزاز، احمدبنعمرو، مسند البزار المنشور باسم البحر الزخار، محقق: محفوظالرحمن زینالله، عادلبنسعد، صبری عبدالخالق شافعی، مدینه، مکتبةالعلوم والحکم، 1408ق.
بنائی، هاجر، و سیدمهدی لطفی. "تبارشناسی روایات قصار تحف العقول". مطالعات فهم حدیث 6، 12(1399ش): 125-143. doi: 10.30479/mfh.2020.2075
بوصیری، احمدبنابیبکر، إتحاف الخیرة المهرة بزوائد المسانید العشرة، ریاض، دارالوطن، 1420ق.
بیهقی، احمدبنحسین، السنن الکبری. محقق: محمد عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ سوم، 1424ق.
ترمذی، أبوعبدالله، المنهیات، محقق: محمدعثمان الخشت، مصر، مکتبة القرآن، 1406ق.
ترمذی، محمدبنعیسی، سنن الترمذی، مصر، شرکة مکتبة ومطبعة مصطفی البابی الحلبی، 1395ق.
حاجیخلیفه، مصطفیبنعبدالله، کشف الظنون عن اسامی الکتب و الفنون، بیروت، دار احیاء التراث الاسلامی، بیتا.
حاکمنیشابوری، محمدبنعبدالله، المستدرک علی الصحیحین، بیروت، المکتبة العصریة، 1420ق.
حرعاملی، محمدبنحسن، وسائل الشیعه، قم، مؤسسة آلالبیت (ع) لإحیاء التراث، 1416ق.
حسینی آلالمجدد شیرازی، سیدحسن. "المناهی النبویه فی تراث الامامیه". علوم الحدیث، 18(1384ش): 145-184.
حسینیبهارانچی، محمد، رساله آداب و سنن اسلامی و مناهی القرآن و النبی (ص)، مرکز تحقیقات یارانهای قائمیه اصفهان، 1399ش.
حسینیجلالی، سیدمحمدرضا. "جمل من مناهی النبی (ص)". علوم الحدیث، 18(1384ش): 145-184.
حلی، حسنبنیوسف، الرجال، قم، شریفالرضی، 1402ق.
خویی، ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، قم، بینا، 1413ق.
دارقطنی، علیبنعمر، العلل الواردة فی الأحادیث النبویة، تحقیق و تخریج: محفوظالرحمن زینالله السلفی، ریاض، دار طیبة، 1405ق.
دهخدا، علیاکبر، لغتنامه دهخدا، محقق: جعفر شهیدی و محمد معین، تهران، روزنه، 1373ش.
دیلمی، شیرویهبنشهردار، الفردوس بمأثور الخطاب، محقق: سعیدبنبسیونی زغلول، بیروت، دارالکتب العلمیة، 1406ق.
ذهبی، شمسالدین، میزان الاعتدال فی نقد الرجال، تحقیق: علیمحمد البجاوی، بیروت، دارالمعرفة، 1382ق.
سیوطی، جلالالدین، الزیادات علی الموضوعات، محقق: رامز خالد حاج حسن، الریاض، مکتبة المعارف، 1431ق.
سیوطی، جلالالدین، اللآلیء المصنوعة فی الأحادیث الموضوعة، محقق: أبوعبدالرحمن صلاحبنمحمد، بیروت، دارالکتب، 1417ق.
صدوق، محمدبنعلی، الأمالی، قم، مؤسسة البعثة، 1417ق.
صدوق، محمدبنعلی، الخصال، محقق/ مصحح: علیاکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، 1362ش.
صدوق، محمدبنعلی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، قم، دارالشریف الرضی، چاپ دوم، 1406ق.
صدوق، محمدبنعلی، معانی الاخبار، مصحح: علیاکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1361ش.
صدوق، محمدبنعلی، من لایحضره الفقیه، مصحح: علیاکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1363ش.
صنعانی، عبدالرزاق، المصنف عبد الرزاق، محقق: حبیبالرحمن الأعظمی، هند، المجلس العلمی، چاپ دوم، 1403ق.
طبرانی، سلیمانبنأحمد، الأحادیث الطوال، محقق: حمدیبنعبدالمجید السلفی، موصل، مکتبة الزهراء، چاپ دوم، 1404ق.
طبرانی، سلیمانبنأحمد، معجم الأوسط، محقق: أبومعاذ طارقبن عوضالله، أبو الفضل عبد محسنبنإبراهیم حسینی، قاهره، دارالحرمین، 1415ق.
طبرانی، سلیمانبناحمد، معجم الکبیر. قاهره، مکتبة ابنتیمیة.چاپ دوم، 1415ق.
طبرسی، حسنبنفضل، مکارم الأخلاق، قم، الشریف الرضی، چاپ چهارم، 1412ق.
طحاوی، أبوجعفر أحمدبنمحمد، شرح معانی الاثار، بیجا، عالمالکتب، 1414ق.
طوسی، محمدبنحسن، الاستبصار فیما اختلف من الاخبار، محقق: حسن خرسان، تهران، دارالکتب الاسلامیة، 1363ش.
طوسی، محمدبنحسن، تهذیب الاحکام، محقق: حسن خرسان، تهران، دارالکتب الاسلامیة، 1365ش.
فقهیزاده، عبدالهادی، و بشیری، مجید. "تحلیل انتقادی انگاره وثاقت جابربنیزید جعفی". حدیثپژوهی 12، 23 (1399ش): 35-52. doi: 10.22052/12.1.35
فیضکاشانی، محمدمحسن، الوافی، اصفهان، کتابخانه امام أمیرالمؤمنین علی (ع)، 1406ق.
قندهاری، محمد، و علی راد. "احادیث طوال در میراث مکتوب سده نخست هجری". مطالعات تاریخی قرآن و حدیث 26، 67(1399ش):67-98. dor: 20.1001.1.17358701.1399.26.67.4.0
کاشفالغطاء، جعفر، کشف الغطاء عن مبهمات الشریعة الغراء، قم، مرکز النشر التابع لمکتب الاعلام الاسلامی، بیتا.
لواسانی، سیدمحمدرضا. "تجمیع اخبار اخلاقی در حدیث یا اباذر". مطالعات تاریخی قرآن و حدیث 26، 67(1399ش): 156-125. dor: 20.1001.1.17358701.1399.26.67.6.2
مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار علیهم السلام، بیروت، دار احیاء تراث العربی، 1403ق.
مددی، سیداحمد، حدیث مناهی النبی (ص)، شرح مکاسب محرمه، تقریرات درس خارج فقه حضرت آیتالله سیداحمد مددی، تدوین: کاظم دلیری، سایت استاد مددی، 1389ش.
مغربی، نعمانبنمحمد، دعائم الاسلام، قم، مؤسسه آلالبیت (ع)، 1385ق.
مفید، محمدبنمحمد، المقنعة، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1410ق.
نجاشی، أحمدبنعلی، رجال النجاشی، بیجا، مؤسسه نشر اسلامی، بیتا.
نسایی، أبوعبدالرحمن أحمدبنشعیب، الضعفاء و المتروکون، محقق: محمود إبراهیم زاید، حلب، دارالوعی، 1396ق.
نسایی، أبوعبدالرحمن أحمدبنشعیب، سنن النسایی، تحقیق: عبدالفتاح أبوغدة، حلب، مکتب المطبوعات الإسلامیة، چاپ دوم، 1406ق.
ورام، ابنابیفراس حلی، مجموعة ورّام (تنبیه الخواطر و نزهة النواظر)، قم، مکتبة الفقیه، 1410ق. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 6 |
||