اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 426 |
| تعداد مقالات | 3,510 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,311,267 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,622,657 |
تقابل انجمنهای موافق و مخالف جنبش دهقانی گیلان در عصر مشروطه | ||
| فصلنامه تاریخ روستا و روستانشینی در ایران و اسلام | ||
| دوره 3، شماره 2 - شماره پیاپی 9، تیر 1404، صفحه 67-96 اصل مقاله (6.94 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30479/hvri.2025.22532.1088 | ||
| نویسندگان | ||
| اعظم اسماعیل زاده* 1؛ محمد حسن مرادی2 | ||
| 1استادیار گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار گروه، تاریخ دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 27 مرداد 1404، تاریخ بازنگری: 25 مهر 1404، تاریخ پذیرش: 05 دی 1404 | ||
| چکیده | ||
| در عصر مشروطه، انجمنهای متعددی در مناطق مختلف ایران، از جمله گیلان، تأسیس شدند. این تشکلها را میتوان به دو دسته رسمی و غیررسمی تقسیم کرد. انجمنهای مشروطهخواه گیلان دارای کارکردهای سیاسی و اجتماعی گستردهای بودند و نقشی محوری در شکلگیری و پیشبرد جنبش دهقانی این منطقه ایفا کردند. دهقانان در سراسر گیلان علیه مالکان زمین (اربابان) قیام کردند و انجمنهای ملی رشت و عباسی با حمایت از آنان، شاخههای روستایی متعددی را سازماندهی کردند. در مقابل، انجمنهایی نظیر «مالکین»، «صفائیه» و «خیریه» که توسط زمینداران و هواداران استبداد ایجاد شده بودند، به رویارویی با دهقانان پرداختند. هدف اصلی این پژوهش، تبیین نقش این دو طیف از انجمنها در مراحل گوناگون جنبش دهقانی گیلان است. این پژوهش با تکیه بر روش تاریخی و رویکرد توصیفی-تحلیلی، و با استفاده از منابع کتابخانهای و روزنامههای ملی و محلیِ منتشر شده در عصر مشروطه، انجام شده است. نتایج نشان داد که انجمنهای حامی دهقانان، با وجود محدودیتها، در رهبری، حمایت و گسترش دامنه جنبش در گستره گیلان نقشی بنیادین داشتند. در سوی دیگر، انجمنهای مخالف، با برخورداری از حمایتهای دولتی و مجلسی، در نهایت موفق به سرکوب جنبش و تثبیت مجدد نظام ارباب-رعیتی شدند. با وجود آنکه جنبش دهقانی گیلان در نهایت سرکوب شد، این حرکت به عنوان نخستین جنبش سازمانیافته روستایی در دوره معاصر ایران، میراثی ماندگار در تاریخ تحولات اجتماعی کشور بر جای گذاشت. این جنبش به وضوح نشان داد که جامعه روستایی از ظرفیت بالای بسیج و مشارکت سیاسی برخوردار است و توانست مسئله زمین و مناسبات ارباب-رعیتی را به یک گفتمان ملی ارتقا دهد. تجربه تشکیل انجمنهای روستایی نیز نمونهای پیشرو از خودسازماندهی مردمی را به نمایش گذاشت. روش تحقیق: پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی،براساس منابع کتابخانهای و روزنامههای ملی و محلی گیلان در عصر مشروطه صورت گرفته است. . یافتههای تحقیق نشان داد؛ انجمنهای حامی دهقانان علیرغم همه کاستیهایشان نقشهای مهمی در حمایت و رهبری و فراگیر شدن جنبش دهقانی تقریباً در سراسر گیلان داشتند؛ در مقابل آنها، انجمنهای مخالف دهقانان، با جلب حمایت دولت و مجلس موفق به سرکوب جنبش دهقانی و بازگشت دوباره نظام ارباب-رعیتی در گیلان شدند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| جنبش دهقانی؛ نقش انجمنها؛ گیلان؛ عصر مشروطه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Confrontation between Pro- and Anti-Peasant Movement Associations in Gilan during the Constitutional Era | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Azam esmaeilzadeh1؛ Mohammad hasan Moradi2 | ||
| 1Assistant Professor, Department of History, Payame Noor University, Tehran, Iran. | ||
| 2Assistant Professor, Department of History, Payame Noor University, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| During the Constitutional Era, numerous associations were established in various regions of Iran, including Gilan. These organizations can be categorized into two groups: formal and informal. The Constitutionalist associations of Gilan possessed extensive political and social functions and played a pivotal role in the formation and advancement of the region’s peasant movement. Peasants across Gilan revolted against the landowners (Arbab), and the National Associations of Rasht and Abbas, in support of them, organized numerous rural branches. Conversely, associations such as “Landlords” (Mālekin), “Safaiyeh,” and “Khayrieh,” established by landowners and proponents of despotism, engaged in confrontation with the peasants. The primary goal of this research is to elucidate the role of these two spectrums of associations in the various stages of the Gilan peasant movement. This research was conducted relying on the historical method and a descriptive-analytical approach, utilizing library resources and national and local newspapers published during the Constitutional Era. The results demonstrated that the pro-peasant associations, despite their limitations, held a fundamental role in the leadership, support, and expansion of the movement across Gilan. On the other hand, the opposing associations, benefiting from governmental and parliamentary support, ultimately succeeded in suppressing the movement and re-establishing the landlord-tenant system. Although the Gilan peasant movement was ultimately suppressed, this movement left an indelible mark on the history of social transformations in Iran, standing as the first organized rural movement in contemporary Iranian history. This movement clearly showed that the rural society possessed a high capacity for political mobilization and participation, successfully elevating the issue of land and landlord-tenant relations into a national discourse. The experience of forming rural associations also exhibited a pioneering model of popular self-organization. Associations of Mashroote era in Guilan, despite of deficiencies, play important roles in supporting, leadership and spread of peasant movement almost throughout the Guilan. Lack of support by parliament but supporting masters is the most important failure factor of Guilan peasant movement and return back of lord-slave system in mashroote era. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Peasant movement, Role of associations, Gilan, Constitutional Era | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 9 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 14 |
||