اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 426 |
| تعداد مقالات | 3,512 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,323,557 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,629,762 |
واکاوی فقه الحدیثی احادیث امام حسن مجتبی (ع) درباره رهاوردهای صلح با معاویه | ||
| مطالعات فهم حدیث | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 16 دی 1404 | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30479/mfh.2026.22253.2484 | ||
| نویسنده | ||
| اصغر طهماسبی بلداجی* | ||
| استادیار علوم قرآن و حدیث، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 28 خرداد 1404، تاریخ بازنگری: 09 دی 1404، تاریخ پذیرش: 27 آبان 1404 | ||
| چکیده | ||
| چرائی صلح امام حسن (ع) با معاویه، یکی از مهمترین مسائلی بوده که برداشتهای مختلفی از آن صورت گرفته است؛ برخی آن را اقدامی نادرست و ناشی از ناتوانی امام دانسته و به نقد آن پرداخته و این اقدام را ناصحیح قلمداد نمودهاند. گروهی دیگر با نگاهی متفاوت، به شایستگی و ضرورت اقدام امام حسن (ع) توجه نموده و آن را عملی عزتمندانه، انسانی و مهم برشمردهاند. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی، با گردآوری احادیث امام حسن مجتبی (ع) از جوامع و منابع حدیثی متقدم و متاخر و با تشکیل خانواده حدیث درباره صلح با معاویه، اهداف و نتایج صلح امام (ع) را، با توجه به سخنان خودِ ایشان، مورد بررسی فقهالحدیثی قرار میدهد؛ که بر این اساس، با توجه به احادیث امام حسن مجتبی (ع)، صلح ایشان در آن شرایط، در نهایت اتقان و درستی بوده است؛ که دوراندیشی و آیندهنگری امام را نشان میدهد؛ آن چه از احادیث امام حسن مجتبی (ع) برمیآید، صلح ایشان نتایج و رهاوردهایی همچون: حفظ جان شیعیان، مصونیت مقام و عزت امام حسن (ع) و اهلبیت (ع)، برملا کردن چهره واقعی معاویه، امتحان الهی برای مردم و امنیت جامعه، داشته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| روایات امام حسن (ع)؛ صلح امام حسن (ع)؛ نقد سندی متنی روایات صلح؛ رهاورد صلح با معاویه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Jurisprudential Analysis of the Hadiths of Imam Hasan al-Mujtaba (AS) Regarding the Outcomes of the Peace Treaty with Muʿawiyah | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Asghar Tahmasebi Boldaji | ||
| Assistant Professor of Quran and Hadith Sciences, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The rationale behind Imam Hasan’s (AS) peace treaty with Muʿawiyah has long been one of the most significant issues subject to diverse interpretations. Some have regarded it as an incorrect action arising from the Imam’s inability, thus criticizing and labeling it a mistaken move. Others, adopting a different perspective, have acknowledged the merit and necessity of Imam Hasan’s (AS) action, describing it as a dignified, humane, and significant initiative. Employing a descriptive–analytical method, this research gathers the hadiths of Imam Hasan al-Mujtaba (AS) from early and later hadith collections and, by forming a hadith family concerning the peace with Muʿawiyah, examines the objectives and results of the Imam’s peace through a jurisprudential analysis of his own statements. Based on this approach, and according to the hadiths of Imam Hasan (AS), his peace treaty—given the circumstances—was entirely sound and correct, demonstrating the Imam’s foresight and prudence. What can be deduced from the hadiths of Imam Hasan (AS) is that his peace produced several outcomes, including: preserving the lives of the Shiʿa community, safeguarding the status and dignity of Imam Hasan (AS) and the Ahl al-Bayt (AS), exposing the true nature of Muʿawiyah, serving as a divine test for the people, and ensuring social security. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Hadiths of Imam Hasan (AS), Peace Treaty of Imam Hasan (AS), Textual and Chain Criticism of Peace Narrations, Outcomes of the Peace with Muʿawiyah | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ابناعثم کوفی، ابومحمد احمد، الفتوح، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۱۱ق.
ابنعبدالبر، ابوعمر یوسف عبداللهبنمحمد، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، بیروت، دارالکتب جبل، ۱۴۱۲ق.
ابوعبید، قاسمبنسلّام، کتاب الاموال، تحقیق: محمدخلیل هراس، قاهرة، مکتبة الکلیات الازهریة، 1388ق.
اصفهانی، ابوالفرج، مقاتل الطالبیین، قم، مکتبة الحیدریة، 1423ق.
امیریفر، زهرا، سیدهفاطمه هاشمی، و محسن قاسمپور. "بررسی و تحلیل متنی دو روایت مفضلبنعمر پیرامون علم امام در الکافی". مطالعات فهم حدیث 11، 22(1404ش): 51-71. doi: 10.30479/mfh.2025.20765.2398
براتی، حسین، و عباس اسماعیلیزاده. "نقد و بررسی مستندات روایی دوگانگی خلق و خوی امام حسن (ع) و امام حسین (ع) ". مطالعات فهم حدیث 7، 13(1399ش): 273-293. doi: 10.30479/mfh.2020.2259
بلاذری، احمدبنیحیی، انساب الاشراف، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۷ق.
تقیزاده داوری، محمود، تصویر شیعه در دایرهالمعارف امریکانا، تهران، چاپ و نشر بینالملل، ۱۳۸۲ش.
جمعی از مستشرقان، دائرهالمعارف الاسلامیة، بیروت، دارالفکر، بیتا.
جوادیآملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، اسراء، 1388ش.
جوادیآملی، عبدالله، تفسیر موضوعی قرآن کریم، محقق: مصطفی خلیلی، قم، اسراء، 1389ش.
حاکم حسکانی، عبیداللهبنعبدالله، شواهد التنزیل، تهران، وزارت ارشاد، 1411ق.
حاکم نیشابوری، محمدبنعبدالله، المستدرک علی الصحیحین، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1411ق.
حتى، فیلیپ، شرق نزدیک در تاریخ، ترجمه: قمر آریان، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ دوم، ۱۳۸۲ش.
حمویی جوینی، ابراهیمبنمحمد، فرائد السمطین، بیروت، موسسة المحمودی، 1398ق.
حمیری، ابنهشام، السیرة النبویة، قاهره، مکتبة محمدعلی صبیح و أولاده، بیتا.
دونالدسون، دوایت، عقیدة الشیعة، بیروت، موسسة المفید، 1410ق.
دینوری، ابنقتیبه، اخبار الطوال، قم، شریف رضی، 1373ش.
رمضانی، صفر، و مجید علیپور شیرجوپشت. "بررسی چرائی صلح امام حسن (ع) با معاویهبنابیسفیان". رشد آموزش قرآن و معارف اسلامی، 107(1397ش): 18-25.
روحیبرندق، کاووس، و علی احمدی. "بررسی تطبیقی دلایل صلح امام حسن (ع) در منابع روایی و تاریخی فریقین تا قرن هفتم". امامتپژوهی 8، 24(1397ش): 77-103. doi: 10.22034/jep.2018.91174
سهیلى، ابوالقاسم، الروض الانف فی شرح السیری النبویة لابن هشام، تحقیق: عبدالرحمن الوکیل، بیروت، دار احیاء التراث العربى، 1412ق.
سیدرضی، محمدبنحسین، نهج البلاغة، قم، هجرت، 1414ق.
صدوق، محمدبنعلی، علل الشرایع، قم، کتابخانه داوری، ۱۳۸۵ش.
صدوق، محمدبنعلی، عیون اخبار الرضا (ع)، تحقیق: شیخ حسین الأعلمی، بیروت، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات، 1404ق.
طباطبایی، محمدحسین، المیزان فى تفسیر القرآن، قم، جامعه مدرسین، 1417ق.
طبرسی، فضلبنحسن، مجمعالبیان لعلوم القرآن، تهران، ناصرخسرو، 1372ش.
طوسی، محمدبنحسن، التبیان فی تفسیر القرآن، تحقیق: احمد حبیب قصیر العاملی، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، بیتا.
فیروزآبادی، سیدمرتضی، فضائل الخمسة من الصحاح الستة، تهران، اسلامیه، 1392ق.
کاظمی، سعید، و سیدحسین فلاحزاده. "بازخوانی تحلیلی تطبیقی مواد پیمان صلح امام حسن مجتبی (ع) با معاویه در گزارشهای منابع فریقین تا قرن ششم". مطالعات تاریخی جهان اسلام 7، 13(1398ش): 57-80.
کلینی، محمدبنیعقوب، الکافی، تهران، الاسلامیه، 1362ش.
مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، موسسة الوفاء، 1403ق.
مسعودی، علیبنحسین، مروج الذهب و معادن الجوهر، قم، دارالهجره، ۱۴۰۹ق.
مفید، محمدبنمحمد، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق.
نیشابوری، مسلمبنحجاج، المسند الصحیحُ المُختَصَر بِنَقلِ العَدلِ عَنِ العَدلِ إِلى رَسولِ اللهِ صَلى اللهُ عَلَیهِ وَ سلم، المحقق: محمدفؤاد عبدالباقی، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، بیتا.
واقدى، حمدبنعمر، المغازى، تحقیق: مارسدن جونز، بیروت، موسسة الاعلمى للمطبوعات، الطبعة الثالثة، 1409ق.
ورمزیار، مرضیه، و سیداکبر حسینی قلعهبهمن. "مطالعه تطبیقی تحلیلی دیدگاه فریقین درباره زمینهها و دلایل صلح امام حسن مجتبی (ع)". فصلنامه تاریخ، 48(1397ش): 120-142.
یعقوبى، ابنواضح، تاریخ الیعقوبى، قم، شریف رضی، 1373ش. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 8 |
||