اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 429 |
| تعداد مقالات | 3,546 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,447,942 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,713,682 |
بررسی مؤلّفههای دیستوپیایی در رمان «شازده احتجاب» هوشنگ گلشیری | ||
| پژوهشهای میان رشتهای زبان و ادبیات فارسی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 06 بهمن 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30479/irpli.2026.21799.1268 | ||
| نویسندگان | ||
| علی رضا محمودی* 1؛ سعید غفروئی2 | ||
| 1عضو هیأت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زابل - کشور ایران | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زابل- ایران | ||
| تاریخ دریافت: 25 اسفند 1403، تاریخ بازنگری: 05 دی 1404، تاریخ پذیرش: 06 بهمن 1404 | ||
| چکیده | ||
| ادبیات دیستوپیایی (Dystopian Literature) به عنوان ژانری انتقادی، جوامعی را بازنمایی میکند که در آنها سلطۀ مطلق، خفقان فضایی، گسست هویتی، انجماد زمان، پوچی وجودی و انحطاط اخلاقی به عنوان ابزارهای نقد اجتماعی عمل میکنند. رمان «شازده احتجاب» اثر هوشنگ گلشیری، روایت غیرخطی زوال خاندان اشرافی قاجاری را از منظر شازده در لحظات احتضار نشان میدهد. بازگشت به گذشته و بازنمایی خشونت موروثی و سلطۀ اجداد، فضایی خفقانآور و دیستوپیایی خلق میکند. این پژوهش توصیفی-تحلیلی، با تمرکز بر مؤلفههای دیستوپیایی اثر، تلاش دارد رابطۀ میان ویژگیهای دیستوپیایی و شیوههای روایی گلشیری در خلق فضای انتقادی را بررسی کند. نتایج نشان میدهد که گلشیری با استفاده از تکنیکهای مدرنیستی مانند ساختار دانای محدود، تکگویی درونی و ابهام زمانی، هویت و زمان را به تجربهای تعلیقی و دیستوپیایی بدل میکند. در این رمان سلطۀ موروثی، هویت را تحمیلی میسازد، انجماد زمان، حال را متوقف میکند و انحطاط اخلاقی، روابط انسانی را به پوچی تقلیل میدهد. همچنین، لایههای مقاومتی مانند تردیدهای شازده و جستجوی آگاهی فخری، بنبست تاریخی-اجتماعی را به نقدی پویا بر توتالیتاریسم تاریخی ایران تبدیل میکنند. بازگشتهای پراکنده به گذشته، انجماد زمان را تعمیق و دیستوپیا را به زندانی روانی- تاریخی مبدل میسازند و ادبیات را به آینهای برای تأمل در مقاومت و تحول بدل میکنند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دیستوپیا؛ شازده احتجاب؛ هوشنگ گلشیری؛ سلطۀ مطلق؛ گسست هویتی؛ انجماد زمانمندی؛ روایت مدرنیستی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Analysis of Dystopian Elements in the Novel "Shazdeh Ehtejab" Houshang Golshiri | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ali Reza Mahmoodi1؛ Saeed Ghafrooi2 | ||
| 1Faculty Member, Department of Persian Language and Literature, University of Zabol, Iran | ||
| 2Master's student of Persian language and literature, University of Zabol, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Dystopian literature, as a critical genre, portrays societies in which absolute power, spatial oppression, identity fragmentation, temporal stasis, existential emptiness, and moral decay serve as tools for social critique. The novel Shazdeh Ehtejab by Houshang Golshiri presents a non-linear narrative of the decline of a Qajar aristocratic family through the consciousness of the prince in his final moments. Flashbacks to the past and depictions of inherited violence and ancestral dominance create a suffocating, dystopian space.This descriptive-analytical study investigates the dystopian elements of the novel and explores the relationship between these features and Golshiri’s narrative techniques in constructing a critical, oppressive atmosphere. The findings reveal that Golshiri employs modernist techniques, including limited omniscient perspective, interior monologue, and temporal ambiguity, to transform identity and time into a suspended, dystopian experience. Inherited dominance imposes identity, temporal stasis freezes the present, and moral decay reduces human relationships to meaninglessness. Moreover, subtle forms of resistance, such as the prince’s inner doubts and Fakhr’s search for awareness, convert historical and social deadlocks into a dynamic critique of Iran’s historical totalitarianism. Fragmented returns to the past intensify temporal stasis, turning the dystopia into a psychological-historical prison, while literature becomes a mirror reflecting the potential for resistance and transformative change. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Shazdeh Ehtejab, Houshang Golshiri, Absolute Power, Fragmented Identity, Temporal Stasis, Modernist Narrative | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 59 |
||