اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 429 |
| تعداد مقالات | 3,546 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,447,942 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,713,682 |
واکاوی تأثیر تاریخی نگری بر اعتبار بدنه میراث روایی شیعه و فرایند اعتبارسنجی حدیث | ||
| مطالعات فهم حدیث | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 20 بهمن 1404 | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30479/mfh.2026.22960.2527 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه ونکی1؛ فتحیه فتاحی زاده* 2 | ||
| 1پژوهشگر پسادکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران. | ||
| 2استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 04 آبان 1404، تاریخ بازنگری: 09 دی 1404، تاریخ پذیرش: 27 آبان 1404 | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش به تبیین نظاممند مبانی تاریخی دو جریان توسعهگرا و حداقلگزین در اعتبارسنجی میراث روایی شیعه و اثرگذاری نگرش تاریخی آنها بر ضوابط صحتسنجی حدیث میپردازد. پرسش اصلی، چگونگی اثرگذاری این مبانی تاریخی بر اعتبار بدنه میراث روایی امامیه است. این نوشتار، با رویکرد توصیفی- تحلیلی، آسیبهای روایی را به دو دسته بنیادین «سهو» و «جعل» تفکیک میکند تا از خلط استدلالها جلوگیری و تأثیر سازمانیافته هریک بر پیکره حدیث ارزیابی گردد. سپس با تأکید بر ضرورت تعامل روشمند با علم تاریخ، سوگیریهای هر دو جریان توسعهگرا و حداقلگزین در تفسیر حقایق تاریخ حدیث را به تصویر کشیده و نشان میدهد؛ جریانتوسعهگرا، بیدلیل بر پالایش میراث روایی از باورهای التقاطی غلات اصرار میورزد و در نقد محتوایی میراث روایی راویان ضعیف، نسبت به تفاوت موضوعی روایات بیتوجه است؛ درمقابل، جریان حداقلگزین، علیرغم انتظار غیر واقعبینانه از سلامت بستر نقل به معنا، و اصرار بیجا بر رشد بیرویه روایات، با برجسته ساختن «اسرائیلیات» به عنوان یک ابزار تحلیلی- روششناختی، گام مثبتی در جهت تقویت عقلانیت دینی برداشته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اعتبارسنجی حدیث؛ تاریخی نگری در حدیث؛ سهو و جعل در حدیث؛ جریان توسعه گرا حدیثی؛ جریان حداقل گزین حدیثی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| An Analysis of the Impact of Historiography on the Credibility of the Shi‘i Narrative Heritage and the Process of Hadith Authentication | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Fatemeh Vanaki1؛ Fathiyeh Fattahizadeh2 | ||
| 1Postdoctoral Researcher in Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology, Alzahra University, Tehran, Iran. | ||
| 2Professor of the Department of Quranic Studies and Hadith, Faculty of Thology. Alzahra University, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| This research systematically elucidates the historical foundations of the two currents—the Expansionist and the Minimalist—in the authentication of Shi’i narrative heritage, and examines the impact of their historical perspectives on the criteria for hadith verification. The main question is: How do these historical foundations affect the credibility of the Imami narrative heritage corpus? This paper bifurcates narrative damages into two fundamental categories: ‘Error’ (Sahw) and ‘Fabrication’ (Ja’l), in order to prevent the confusion of arguments and to assess the organized influence of each on the hadith body. Subsequently, while emphasizing the necessity of a systematic interaction with the science of history, it illustrates the biases of both the Expansionist and Minimalist currents in interpreting the realities of hadith history. It demonstrates that the Expansionist current insists, without sufficient reason, on purifying the narrative heritage from the syncretic beliefs of the Ghulat (exaggerators) and overlooks the thematic differences in narrations when critically evaluating the content of narrations transmitted by weak reporters. In contrast, the Minimalist current, despite the unrealistic expectation of the soundness of riwaya bi al-ma’na (transmission by meaning) and an unwarranted insistence on the unchecked proliferation of narrations, has taken a positive step towards strengthening religious rationality by highlighting ‘Isra’iliyyat’ (Israelite traditions) as a methodological-analytical tool. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Hadith Validation, Historiography in Hadith, Error and Fabrication of Hadith, Expansionist Current in Hadith, Minimalist Current in Hadith | ||
| مراجع | ||
|
آقایی، سیدعلی. "خاستگاه کتابت در اسلام، معرفی و ترجمه مقدمه کتاب پیدایش آثار مکتوب در اسلام: از سماع تا قرائت، اثر گرگور شولر، معرفی کتاب از یاسین داتن". کتاب ماه دین 16، 183(1391ش): 69-71.
احمدی، محمدحسن. "روانشناسی متن در پرتو آزمونهای پیشاتفسیری با تأکید بر متون روایی". مطالعات فهم حدیث 10، 20(1403ش): 157-177. doi: 10.30479/mfh.2024.19327.2301
پاکتچی، احمد، فقهالحدیث مباحث نقل به معنا، تهران، دانشگاه امام صادق (ع)، 1393ش.
پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله سیدکمال حیدری، https://www.alhaydari.com/fa.
حبالله، حیدر، الحدیث الشریف، حدود المرجعیه و دوائر الاحتجاج، بیروت، موسسه الانتشار العربی، 2017م.
حسینیشیرازی، سیدعلیرضا، اعتبارسنجی احادیث شیعه، تهران، سمت، چاپ دوم، 1397ش.
حیدری، سیدکمال، من محوریة اسلام الحدیث إلی محوریة اسلام القرآن، بیروت، موسسة الابداع الفکری للدراسات التخصصیة، 1438ق.
حیدری، سیدکمال، منطق فهم القرآن، قم، دارفراقد، 1433ق.
حیدری، سیدکمال، میزان تصحیح الموروث الروائی، بغداد، دارفراقد، چاپ چهارم، 2021م.
زرینکوب، عبدالحسین، تاریخ در ترازو، تهران، امیرکبیر، 1390ش.
سرخهای، احسان. «کاربرد «له روایات» در فهرست شیخ طوسی و ارتباط آن با کتب نوادر». علوم حدیث 21، 81(1395ش): 98-125.
سلیمانی، لیلا، محمدحسن صانعیپور، ناصر نیستانی، و لیلا السادات مروجی. "بررسی روایات جرح هشامبنحکم و یونسبنعبدالرحمن براساس دادههای سندی-متنی روایات رجالی". مطالعات فهم حدیث 10، 19(1402ش): 81-108. doi: 10.30479/mfh.2023.18305.2215
سندبحرانی، شیخ محمد، الاجتهاد والتقلید فی الرجال، قم، مکتبة فدک، 1437ق.
صفریفروشانی، نعمتالله، غالیان کاوشی در جریانها و برآیندها تا پایان سده سوم، مشهد، آستان قدس رضوی، چاپ سوم، 1391ش.
طارمیراد، حسن. "پیشینه مکتوب منابع معتبر حدیثی شیعه امامیه". چاپ شده در بازشناسی منابع کهن حدیث شیعه، 1394ش، 156-157.
طوسی، محمدبنحسن، العدة فی اصول الفقه، تحقیق: محمدرضا انصاری قمی، قم، چاپخانه ستاره، 1417ق.
عربصالحی، خداخواست. "تاریخینگری و مرزهای دانش". اندیشه نوین دینی 4، 14(1387ش): 99-128.
عمادیحائری، سیدمحمد، بازسازی متون کهن حدیث شیعه، قم، دارالحدیث، 1394ش.
غرابی، رضا، درآمدی بر سامانه معرفتی فهم قرآن، {بازخوانی} نظریه سیدکمال حیدری، ترجمه: محمدعلی سلطانی، تهران، سخن، 1394ش.
فراهیدی، خلیلبناحمد، العین، تحقیق: مهدی مخزومی و ابراهیم سامرائی، بیجا، دار و مکتبة الهلال، بیتا.
فولادزاده، وحید، محمدکاظم رحمانستایش، و مهدی غلامعلی، رسالهی «مطالعهی نقدی تبیین فهرستی در اعتبارسنجی احادیث»، دانشگاه قم، رساله سطح چهار حوزه، 1398ش.
قاسمزادهخشکرودی، محمود، و عبدالهادی فقهیزاده. "تحلیل انتقادی آراء صالحینجفآبادی درباره گستره غلوّ در حدیث شیعه و غالیانه دانستن پارهای از احادیث شیعی در کتاب «غلوّ»". مطالعات فهم حدیث 7، 13(1399ش): 185-205. doi: 10.30479/mfh.2020.2255
کشی، محمدبنعمر، اختیار معرفة الرجال المعروف برجال الکشی، تصحیح و تعلیق: میرداماد استرآبادی، تحقیق: سیدمهدی رجائی، قم، موسسه آلالبیت لاحیاء التراث، 1363ش.
گرامی، محمدهادی. "جریانشناسی تاریخی و نقش آن در حلّ تعارضهای گزارشهای رجالی". رویکردهای نوین در حدیثپژوهی شیعه، تهران، دانشگاه امام صادق (ع)، 1397ش، 85-109.
مامقانی، عبدالله، مقباس الهدایة، محقق: محمدرضا مامقانی، قم، دلیل ما، 1385ش.
مددیموسوی، سیداحمد، نگاهی به دریا، قم، موسسه کتابشناسی شیعه، 1393ش.
نصرتیان، رئوف، شهرام پازوکی، و فاطمه لاجوری. "بازشناسی و کارآمدی روش تاریخینگری در مطالعات اسلامی". پژوهشهای عقلی نوین 7، 13(1401ش): 59-82. doi: 10.22081/nir.2022.61914.1320
ونکی، فاطمه، فتحیه فتاحیزاده،و محمدکاظم رحمانستایش. "تحلیل انتقادی جایگاه «تعبّد» در فرایند سنجش اعتبار اخبار در اندیشهی «تبیین فهرستی» و منتقدان آن". مطالعات فهم حدیث 10، 2(1403ش): 111-137. doi: 10.30479/mfh.2023.18074.2193 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 40 |
||